Na de vaststelling van de grootschalige PFAS-vervuiling in Zwijndrecht in 2021, werden alle gemeenten eind juni 2021 gevraagd om een inventaris op te maken van terreinen met een verhoogd risico op PFAS. Het gaat over terreinen waar in het verleden fluorhoudend blusschuim werd gebruikt, zoals oefenterreinen van de brandweer of grootschalige industriële branden.
De gemeente moest ook nagaan of er bepaalde risicoactiviteiten op haar grondgebied werden vergund.
Screening
Er werden twee sites vastgesteld waar in het verleden de brandweer af en toe oefeningen met PFAS-houdend blusschuim uitvoerde:
- Het plein van de brandweerkazerne in de Koning-Boudewijnlaan
- Speelplaats van de gemeentelijke basisschool naast de brandweerkazerne: maximaal 1 keer per jaar hield de brandweer hier vroeger een oefening met dergelijk schuim. Na de oefeningen spoot ze het terrein steeds grondig af. Hierdoor is de kans op bodemverontreiniging klein. De speelplaats werd 10 jaar geleden ook opnieuw aangelegd. Tot slot gebruikt de brandweer sinds 2015 geen schuim meer met PFAS. De onverharde zones op de speelplaats zijn tijdelijk afgesloten met nadarhekkens.
Er werden in Lochristi geen vergunningen afgeleverd voor risicoactiviteiten.
De gemeente bezorgde het resultaat van deze screening begin juli aan de OVAM en het Agentschap Zorg en Gezondheid voor verder advies. Op basis van hun ervaring en knowhow evalueerden zij of bepaalde activiteiten een grotere kans hebben op PFAS gebruik. Waar nodig, laten ze de bodem onderzoeken.
Stand van zaken
In februari 2022 voerde OVAM een verkennend bodemonderzoek uit op het plein voor de brandweerkazerne en de speelplaats van de gemeentelijke basisschool in Lochristi. Aanleiding was het vroegere gebruik van PFAS-houdend blusschuim bij brandweeroefeningen.
Resultaten bodemonderzoek
De resultaten van het beschrijvend bodemonderzoek werden eind mei 2025 bekendgemaakt:
- De PFAS-verontreiniging in het vaste deel van de bodem vormt geen risico voor de mens.
- Het gebruik van de bodem is veilig op alle onderzochte percelen.
- Zelfgeteelde groenten, fruit en eieren mogen veilig geconsumeerd worden.
- Er zijn geen verdere voorzorgsmaatregelen of gebruiksbeperkingen nodig.
Beperkte verontreiniging in grondwater
PFAS-verontreiniging werd enkel vastgesteld in het grondwater op volgende locaties:
- Brandweerkazerne
- Gemeentepark
- Speelplaats en gebouwen van de gemeentelijke basisschool
Op deze locaties wordt het gebruik van grondwater als drinkwater, voor persoonlijke hygiëne of voor irrigatie van de moestuin afgeraden.
Sanering van het grondwater
Het lokaal bestuur start samen met een erkend bodemsaneringsdeskundige een saneringsproject voor het grondwater op de betrokken sites.
Veelgestelde vragen
Wat zijn PFOS en PFAS?
- PFAS (poly- en perfluoralkylstoffen) is een verzamelnaam voor meer dan 6.000 chemische stoffen.
- PFOS of perfluoroctaansulfonaat is een chemische stof die behoort tot de familie van de PFAS.
PFAS zijn bestand tegen hoge temperaturen en stoten water, vet en vuil af. De stoffen zijn ook brandwerend. Ze worden in veel industriële toepassingen en consumentenproducten gebruikt. Denk maar aan de antiaanbaklaag in pannen, tapijten, kleding, cosmetica, brandblusschuim, schoonmaakproducten en smeermiddelen.
Er bestaan in Vlaanderen op dit moment geen normen voor deze stoffen in de bodemwetgeving. Enkel voor de twee stoffen PFOS en PFOA stelde OVAM toetsingswaarden voor bodem en grondwater op. Deze waarden zijn bepaald op basis van wetenschappelijk onderzoek.
Voor de bodemstalen is deze toetsingswaarde afhankelijk van het bestemmingstype van de grond. Wij namen stalen op de parking voor de brandweerkazerne en de speelplaats van GBS. Deze hebben bestemmingstype III: wonen.
Waarom zijn PFAS gevaarlijk?
- PFAS zijn van nature niet afbreekbaar. Ze stapelen zich dus jaar na jaar op in het milieu of onze omgeving.
- De stoffen kunnen bij langdurige blootstelling schadelijke effecten hebben op mens en milieu.
- De stoffen kunnen zich makkelijk verspreiden via de lucht of het water.
Hoe komen PFAS in het milieu terecht?
PFAS kunnen in het milieu terechtkomen via de lucht of via het afvalwater van fabrieken die deze stoffen gebruiken. Een andere manier is door het gebruik van bijvoorbeeld brandblusmiddelen die PFAS bevatten. Eenmaal in het milieu blijven ze daar aanwezig en kunnen ze in kleine hoeveelheden terechtkomen in voedsel of drinkwater.
Is PFAS enkel in Vlaanderen een probleem?
Neen. PFAS is een probleem dat wereldwijd speelt.
Kan ik nog kraantjeswater drinken?
Absoluut. Er is geen enkele aanwijzing dat kraantjeswater drinken een risico vormt.
De waterbedrijven Farys en De Watergroep garanderen de kwaliteit van het drinkwater en volgt het PFASdossier op de voet.
Zijn de producten waar PFAS in zit wel veilig?
Bij normaal gebruik zijn consumentenproducten met PFAS perfect veilig. Het kan wel gebeuren dat PFAS in hele kleine hoeveelheden vrijkomen. De hoeveelheden die je binnenkrijgt, zijn over het algemeen zo klein dat je je hierover geen zorgen hoeft te maken.
Meer info
- Meest recente informatie van Vlaanderen: www.vlaanderen.be/pfas-vervuiling
- Algemene vragen over PFAS: pfas@vlaanderen.be
- Lokale maatregelen en informatie: contacteer de milieudienst via milieu@lochristi.be of
09 326 88 00