Winteravonden

De Bibraad organiseert in samenwerking met gemeentebestuur Lochristi en Literatuur Vlaanderen WINTERAVONDEN 2026-2027. Van oktober tot maart is er elke derde maandagavond van de maand om 20u een spreker te gast in de polyvalente zaal van de hoofdbibliotheek.

Programma

19 oktober 2026

Sofie DELPORTE – Geloof ze niet: Als de waarheid niet bestaat, wie kun je dan vertrouwen? 

Van ufo’s tot de moord op JFK en schimmige doofpotaffaires: complotten spreken tot de verbeelding. Vandaag maakt artificiële intelligentie ze geloofwaardiger en moeilijker te doorzien dan ooit.

Complottheorieën zijn van alle tijden, maar wat gebeurt er wanneer het geloof erin ontspoort? Voor haar nieuwste thriller ‘Geloof ze niet’ vond Sofie Delporte inspiratie in de explosieve groei van samenzweringstheorieën. In een onderhoudende lezing verkent de auteur een wereld waarin waarheid en fictie steeds moeilijker van elkaar te onderscheiden zijn. Ze onderzoekt wat mensen vatbaar maakt voor complotdenken en hoe zulke ideeën zich via sociale media en AI razendsnel verspreiden. Voorbeelden uit de actualiteit worden afgewisseld met fragmenten uit het boek. Zo ontstaat een scherp en verontrustend beeld van wat er kan gebeuren als complotdenken ontspoort.

Delporte is bibliothecaris en schrijft misdaadromans en kortverhalen. Ze debuteerde in 2023 met de enthousiast ontvangen misdaadroman ‘Ik kan je redden’, de start van een thrillerreeks waarin inspecteur Leroy van de Cel Vermiste Personen de hoofdrol speelt. 

16 november 2026

Maartje VAN DER LAAK – Heksenjacht: de duistere geschiedenis van heksenvervolging in de Lage Landen 

Het stereotiepe beeld van de heks blijft hardnekkig. In ‘Heksenjacht’ onderzoekt historica Maartje van der Laak hoe vrouwen en mannen door afgunst, angst en onwetendheid op de brandstapel konden belanden. Ze plaatst deze in een historische context en legt de mechanismen achter de heksenjacht bloot, met een duidelijke link naar vandaag. 

Bij het woord ‘heks’ komt wellicht het beeld van een lelijk, oud vrouwtje met een haakneus en een wrat in je op. Liefst roert ze ook nog in een kookpot met vreselijke ingrediënten, heeft ze een zwarte kat en kan ze elk moment op haar bezem wegvliegen. Deze sprookjesheks karikaturiseert het typische slachtoffer van de heksenjacht uit de zestiende en zeventiende eeuw. Een bloeddorstige vervolging die ook in de Lage Landen honderden slachtoffers maakte.

Historica Maartje van der Laak doceert geschiedenis en schrijft tentoonstellingsteksten en scenario’s voor erfgoedprojecten. Ze is nauw betrokken bij het eerherstel voor slachtoffers van de heksenjacht. In deze lezing duikt van der Laak in deze gitzwarte periode van onze geschiedenis.

Maartje haalt citaten uit verslagen van gewelddadige ondervragingen en uit teksten die de heksenjacht aanzwengelden. Ze toont aan hoe angst, afgunst, roddel en onwetendheid tot de brandstapel konden leiden.

Slachtoffers krijgen een gezicht door hun bloedstollend verhaal te vertellen. Van Elizabeth Vlamyncx uit Ninove over Janne De Deyster uit Nieuwpoort tot Heylken Brycken uit de Peel.

21 december 2026 

Magda DEVOS - Waar komen onze familienamen vandaan?

Er was een tijd dat mensen met één naam door het leven gingen. Dat was een Germaanse naam, zoals Brecht, Boudewijn, Clotilde of Ermelinde, of, na de kerstening, een Bijbelse naam zoals Jan, Pieter, Anna of Elisabeth. Op de duur waren er binnen de gemeenschappen te veel mensen met dezelfde voornaam. Een onderscheiding drong zich op en dit gebeurde door een bijnaam toe te kennen. Al in de middeleeuwen werden die bijnamen overgeërfd door de volgende generaties. Vanaf het moment dat een bijnaam erfelijk wordt, spreken we van een familienaam. Al onze familienamen gaan dus terug op betekenisvolle bijnamen, die ons iets vertellen over de eerste naamdrager.

In deze voordracht zal ere-professor UGent Taalkunde Magda Devos ingaan op de verscheidenheid en de herkomst van onze familienamen. Tot aan haar pensionering was ze hoofddocent in de Nederlandse taalkunde. Ze gaf les aan de studenten in de opleiding Nederlands, en doceerde verschillende vakken, o.m. Nederlandse grammatica, historische grammatica, dialectologie en naamkunde. Haar onderzoek betreft voor een groot deel de Vlaamse dialecten. Ze is nog steeds mede-projectleider van het Woordenboek van de Vlaamse dialecten. Devos gaat in deze lezing dieper in op de moeilijkheden die we ondervinden om de oorspronkelijke betekenis van familienamen bloot te leggen. Ook wordt erop gewezen dat de klankvorm en de opbouw van familienamen iets onthult over de herkomst van de eerste naamdrager.

18 januari 2027 

Babette VAN RAFELGHEM – Post mortem 

Babette Van Rafelghem is forensische arts, wetsdokter, en voert onder meer autopsies uit in opdracht van justitie. Daarnaast is zij beeldend kunstenaar en heeft zij het boek ‘Post mortem’ uitgebracht, waarin zij de volledige autopsie heeft geïllustreerd. In haar lezing duikt ze dieper in de wereld van anatomische kunst en de (forensisch) autopsie. Zo komen true crime, wetenschap en kunst op een bijzonder boeiende manier samen. 

Van Rafelghem studeerde geneeskunde in Gent en specialiseerde zich in forensische geneeskunde in Antwerpen, waar ze in 2023 afstudeerde. Haar carrière in de geneeskunde en haar artistieke bezigheden zijn nauw met elkaar verbonden. De visuele aantrekking tot de anatomie dreef haar om geneeskunde te gaan studeren. Tijdens haar studies legde ze zich toe op anatomische illustraties van chirurgische ingrepen en de structuur van menselijke en dierlijke skeletten. Toen ze overstapte naar de forensische geneeskunde, volgden haar tekeningen dezelfde weg, waardoor ze beide gebieden op een complementaire manier kon verkennen.

Babette Van Rafelghem is een van de jongste wetsdokters van het land. Ze speurt in de autopsiezaal van UZ Gent naar de waarheid bij elk verdacht overlijden en maakt daar ook gedetailleerde pentekeningen van. Zo toont ze ons de schoonheid van een opengesneden lichaam. Haar gruwelijk mooi boek zette de hele Vlaamse en Nederlandse pers in beweging. Het thema spreekt dan ook tot de verbeelding.

15 februari 2027  

Maarten VAN GINDERACHTER – Arm Vlaanderen: een wereldgeschiedenis, honger, ziekte en globalisering in het midden van de 19de eeuw 

Vlaanderen anno 1850 is arm. Honger waart rond. Aardappels rotten op het veld. Cholera en tyfus decimeren de bevolking. De linnennijverheid, de laatste reddingsboei van veel paupers, kapseist. Mensen vallen van uitputting dood neer op straat. Uitgehongerde bedelaars zwerven bij tientallen tegelijk rond. Uit pure ellende eet het volk boomschors en gras. Dit was de laatste Belgische hongersnood in vredestijd. Wij huiveren bij zoveel ellende uit een ver verleden. Toch toont Maarten Van Ginderachter, doctor in de geschiedenis UA, dat deze tijd dichter bij ons staat dan we denken. Want uit het verhaal van Arm Vlaanderen wordt onze moderne, geglobaliseerde wereld geboren.  

Maarten Van Ginderachter promoveerde in 2005 tot doctor in de geschiedenis. Momenteel is hij als hoofddocent verbonden aan het Departement Geschiedenis en het Centrum voor Politieke Geschiedenis van Universiteit Antwerpen. Zijn onderzoeksinteresses omvatten onder meer nationalisme en history from below. Zijn boek vertelt het verhaal van de crisisjaren rond 1850 zoals je het nog nooit gelezen hebt. De geschiedenis van Arm Vlaanderen is niet alleen een lokale tragedie van ongeziene misoogsten en de teloorgang van die aller-Vlaamste der Vlaamse huisnijverheden, de linnenindustrie. Het is ook een wereldomspannend verhaal van besmettelijke ziektes die continenten en oceanen oversteken, van een aardappelplaag die uit Amerika komt, van Peruviaanse vogelpoep en Senegalese gom die grote sier maken in Europa en van een ongeziene import uit het Wilde Westen en het Verre Oosten. Kortom, dit is bij uitstek wereldgeschiedenis.

15 maart 2027 

Hilde GOEDGEZELSCHAP – Beethoven, het verhaal van een kunstenaarscarrière 

Op 26 maart 2027 is het 200 jaar geleden dat Ludwig van Beethoven stierf. Zijn uitvaart was een van de meest memorabele die Wenen ooit heeft meegemaakt. Tijdens deze lezing brengt musicologe Hilde Goedgezelschap het verhaal van zijn kunstenaarscarrière, rijkelijk gestoffeerd met bekende en minder bekende muziekfragmenten. We beleven zijn moeilijke jeugd in Bonn en zijn verhuis naar Wenen waar hij één van de beroemdste inwoners van de stad wordt. Beethovens leven spreekt tot ieders verbeelding met al zijn verlangens, zijn relaties en conflicten, zijn verhouding met de “onsterfelijke geliefde”, het drama van zijn doofheid. We maken een boeiende ontdekkingstocht doorheen het leven en oeuvre van één van de belangrijkste persoonlijkheden uit onze Europese cultuurgeschiedenis.  

Hilde Goedgezelschap studeerde musicologie aan de KU Leuven en is verbonden als lerares muziekgeschiedenis en muziekcultuur aan de Academie voor Muziek-Woord-Dans te Heist-op -den-Berg. Haar passie voor muziek wil ze graag met ons delen tijdens de lezing over Ludwig Van Beethoven, die beschouwd wordt als één van de grootste componisten aller tijden.

Inschrijven?

Inschrijven voor een abonnement of voor de eerste Winteravond kan vanaf 1 september 2026 aan de balie van de bib, via bibliotheek@lochristi.be of 09 356 60 73.

Abonnementen moeten de eerste Winteravond worden afgehaald.

Als niet-abonnee kan je tijdens het seizoen reserveren vanaf 1 maand vóór de volgende voordracht.